Kënaqesia juaj në portalin tonë!

Mire se vini ne Ardhmeria Forum, Ju ftojme qe te Regjistroheni, ne menyre qe te keni aksese ne te gjitha kategorit dhe temat, ne Ardhmeria Forum, mund te gjeni Filma Shqip dhe te huaj, Muziken me te re 2011, DVD Humore shqip, Keshilla Mjeksore, Diskutime, Video Klipe, Kuriozitete dhe Lajmet me te reja nga vendi dhe bota.

Ardhmeria-Forum Staff.

Filozofia e Niqes

Shiko temën e mëparshme Shiko temën pasuese Shko poshtë

Filozofia e Niqes

Mesazh nga Juѕт٠ prej Sat Mar 19, 2011 11:22 am

Filozofia e Niqes

Friedrich Nietzsche (1844-1900) eshte nji nga filozoft m te shquar gjerman te shek. te 19

Ai konsiderohet si nj mjeshtr i vrtet i aforizmave filozofike t krijuara n form eksperimentale. Pr kt arsye, ai sht urryer, adhuruar, keq-interpretuar dhe ndoshta mbetet edhe sot e ksaj dite filozofi m i vshtir pr t’u kuptuar.

Nietzsche ka lindur me 15 tetor t vitit 1844 n Ryken t Lajpcigut, n Saksoni. Ai u rrit n gjirin e nj familjeje protestante, ndrsa i ati ishte prift. Ky i fundit vdiq kur Friedrich ishte vetm 4 vjeç, pasi vuante nga nj smundje mendore. S bashku me t mn dhe t motrn, Elizabeth, ai u transferua n Naumburg ku do t jetonte pr tet vite me radh. Friedrich ishte nj adoleshent tepr kurioz, nj nxns i shklqyer dhe n momentin e prballjes me besimin fetar, nisi t anonte nga ateizmi. Ai studioi filozofi n Universitetin e Lajpcigut ku do t njihej me veprat e Shopenhaurit, t cilat do t prbnin piknisjen e frymzimit t tij filozofik.


N vitin 1865, n moshn 24 vjeçare, Nietzsche emrohet profesor n Universitetin e Bazelit dhe merr nnshtetsin zviceriane. Nj vit m par, ai ishte njohur me kompozitorin Richard Wagner, me t cilin do t kishte nj miqsi t gjat, por kjo nuk e ndaloi ta kritikonte si prfaqsues t kulturs m dekadente n bot, asaj gjermane. N kt periudh studion filozofin antike greke, ne veçanti veprat e filozofve para-sokratik, Heraklitit dhe Empedokles.

N vitin 1870 Nietzsche shrbeu si asistent mjeksor n Luftn Franko-Prusiane ku njohu nga afr traumat dhe mjerimin njerzor, ku pr m tepr u smur edhe vet nga dizanteria dhe difteria. Pasojat e ktyre smundjeve ai i vuajti gjat gjith jets. Pas rikthimit n Bazel, n vend q t pushonte, nisi t shkruaj pambarimisht, duke shfrytzuar n maksimum fuqin e tij mendore. N vitin 1872 publikoi veprn e tij t par t famshme Lindja e tragjedis.

N vitin 1879 braktisi msimdhnien pr shkak t problemeve shndetsore dhe n dekadn n vazhdim e kaloi kohn n Venecia, Torino dhe Nis.

N vitin 1888 transferohet n Torino, ku dhe do t prfundoj veprat Perndimi i idhujve dhe Ecce Homo – Si bhet njeriu ai q sht.

Filozofia e Nietzsches nis me trajtimin e filozofis dhe artit t Greqis Antike, n disfavor t klasicizmit, t cilin e vshtronte si nj afirmim t vizionit t arsyeshm dhe pr rrjedhimisht prfaqsues t dekadencs. N veçanti tragjedia greke sht interpretuar si nj shprehje e impulsit jetsor, apo siç shprehet Nietzsche e ‘momentit dionisiak’. Nietzsches kritikoi ashpr vlerat morale t shoqris dhe altruizmin, t cilat n fakt mohojn vet jetn. Sipas tij njeriu duhet t prjetoj edhe dhimbjen pasi ‘ajo çfar nuk t vret, ajo t bn m t fuqishm’. Koncepti i njohur i Nietzsches ‘ vullneti pr fuqi’ luan nj rol kryesor n filozofin e tij, duke u shprehur se ‘sht esenca e ekzistencs njerzore, sikur t’i thuash jetes po!’, pra afirmimi i saj. Nietzsche mendonte se udhheqsit fetar e prdorin besimin dhe moralin pr t skllaveruar njerzimin. Sipas tij, koncepti ‘fuqia e vullnetit’ lejon tejkalimin e njeriut jo eliminimin e tij, pra braktisjen e idhujve dekadent dhe shpress pr nj jet n botn e pasvdekjes dhe pranimin e jets ashtu siç sht ajo. Pra ndryshe nga keqinterpretimet e filozofis s tij, mbinjeriu niçean nuk sht nj njeri i gjithfuqishm, por nj qnie q duhet t zhvillohet lirshm pr t tejkaluar vetveten ( "..njeriu sht nj ur dhe jo nj qllim." – kjo sht edhe ideja thelbsore e Zarathustrs. Pikrisht kt ide e keqprdori ideologjia naziste. Shkrimet e tia prsa i prket fuqis, dobsis, feminizmit dhe fes u bn aksioma t nazizmit n hartimin e doktrins s tyre totalitare, ndrkoh q vet Nietzsche ishte kundr anti-semitizmit dhe dnimit me vdekje.

Nietzsches i prket nj nga thniet m t famshme n histori, ‘Zoti ka vdekur’, por kuptimi nuk sht aspak ai i supozuar. Nietzsche flet pr bashkkohsit e tij, hipokrizia e t cilve le t kuptohet se ata n fakt jetojn ‘sikur Zoti t kishte vdekur’. Sipas Nietzsche ‘... ka ekzistuar vetm nj i krishter i vrtet, dhe Ai vdiq n Kryq’.


Me3 janar t vitit 1889, teksa ndodhej n Sheshin Karlo Alberto, n Torino, Nietzsche psoi krizn e par nervore duke shfaqur mendime delirante dhe duke u vet-quajtur Krishti apo Dionisi, perndia greke e dfrimit. Smundja e papritur e tij sht debat m vete. Disa mendojn se ai e trashgoi smundjen nga babai i tij, dhe ka mendimi t ndryshme se si dhe sa ndikoi kjo smundje n krijimtarin e tij filozofike.

Fridrich Nietzsche i kaloi 2 vitet e fundit t jets s tij n errsire mendore dhe nn perkujdesjen e s motrs, Elizabeta. Filozofi i madh u nda nga jeta me 25 gusht t vitit 1900, n Weimar.

Juѕт٠
Webmaster
Webmaster


Shiko profilin e anëtarit http://www.ardhmeria-forum.net

Mbrapsht në krye Shko poshtë

Shiko temën e mëparshme Shiko temën pasuese Mbrapsht në krye


 
Drejtat e ktij Forumit:
Ju nuk mund ti përgjigjeni temave të këtij forumi